Wanneer is het Pasen?

Pasen valt dit jaar op 23 maart. Een zeer vroege paasdatum, want Pasen kan vallen tussen 22 maart en 25 april. De variatie in de paasdatum heeft te maken met de maanstand. De zondag na de eerste Volle Maan, die zich voordoet op of na het begin van de lente, is het Pasen.

Waarom wordt Pasen nu eens in maart, dan weer laat in april gevierd? “Nec sequitor Marcum, nec praecedit Benedictum,” werd op het concilie van Nicea (325) besloten: nooit later dan op St. Marcus (25 april) en nooit vroeger dan op St. Benedictus (22 maart). Op deze kerkvergadering werd uitgemaakt dat Pasen gevierd moest worden op de eerste zondag na Volle Maan, die plaatsvindt óp of direct ná 21 maart (kerkelijk begin van de lente). Het vroegst valt Pasen daardoor op 22 maart (als Volle Maan plaatsvindt op zaterdag 21 maart), en het laatst op 25 april (als Volle Maan plaatsvindt op zondag 18 april en de eerstvolgende Volle Maan plaatsvindt op zondag 18 april). Voor Paaszondag zijn er dus 35 verschillende data mogelijk.

Eén van de merkwaardigste gevolgen van de kerkelijke berekeningsmethode voor Pasen is, dat er een cyclus van 5,7 miljoen jaar bestaat waarna de paasdata zich weer in precies dezelfde volgorde herhalen. In zo’n cyclus van 5,7 miljoen jaar blijkt Paaszondag het vaakst voor te komen op 19 april (220.400 maal), het minst vaak op 22 maart (27.550 maal). Sinds 1818 is Pasen dan ook niet meer op 22 maart gevallen en de eerstvolgende keer dat dit wel zal geschieden, zal zijn in 2285. Iets dergelijks geldt voor de uiterste datum 25 april: laatste keer in 1943, eerstvolgende keer in 2038.

De piek op 19 april en het vaker voorkomen van paaszondag in de periode van 18 tot en met 25 april is het gevolg van de correctie die paus Gregorius XIII in 1583 invoerde teneinde de Volle-Maanstanden beter te berekenen. De gemiddelde synodische maanomloop – het tijdsverschil tussen twee opeenvolgende Nieuwe Manen of andere gelijkwaardige maanfasen – varieert van 29,25 tot 29,75 dagen. Om beter uit te komen met de werkelijke, astronomische maanomloop wordt in de kerkelijke berekeningen afwisselend een periode van 29 en een van 30 dagen gebruikt. Maar omdat dit niet geheel gelijkmatig gebeurt, kan de kerkelijke paasdatum soms afwijken van de astronomische paasdatum. Ondermeer resulteert dit in de eerder genoemde ‘piek’ op 19 april.

Alle paasdata van 1538-3000 vind je hier.

~ door wernermaes op 18 maart 2008.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

 
%d bloggers op de volgende wijze: